Zgodnie ze stanem prawnym na luty 2009r.
Pojęcie handlowych osób prawnych z udziałem zagranicznym
Za handlowe osoby prawne z udziałem zagranicznym na obszarze Republiki Białoruś uznawane są osoby prawne, w kapitale zakładowym których inwestycje zagraniczne stanowią wielkość, ekwiwalentną nie mniej niż 20 000 USD, które stawiają sobie za podstawowy cel przynoszenie zysku (dochodu) i (lub) rozdzielają otrzymany zysk (dochód) pomiędzy udziałowcami.
W celu określenia osobliwości rejestracji wszystkie handlowe osoby prawne z udziałem zagranicznym rozpatrywane są jako handlowe joint-venture lub zagraniczne handlowe osoby prawne.
Handlową osobą prawną joint-venture (dalej j.v.) jest osoba prawna Republiki Białoruś, której kapitał zakładowy składa się z kapitału inwestora zagranicznego oraz z udziału białoruskich osób prawnych lub fizycznych.
Zagraniczną handlową osobą prawną (dalej s.z.) jest osoba prawna Republiki Białoruś, w której kapitał zagraniczny wynosi 100%.
Handlowe osoby prawne z kapitałem zagranicznym tworzone są w formie otwartych i zamkniętych spółek akcyjnych, spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, spółek z uzupełniającą odpowiedzialnością, prywatnych zagranicznych przedsiębiorstw unitarnych.
Działalność spółek z udziałem zagranicznym jako organizacyjno-prawnej formy przedsiębiorczości regulowana jest na podstawie ogólnego prawa o spółkach, obowiązującego na obszarze Republiki Białoruś. Podstawowymi aktami tego prawa w chwili obecnej są Kodeks Cywilny Republiki Białoruś z 7.12.1998 r., z późniejszymi zmianami i uzupełnieniami, Ustawa Republiki Białoruś „O spółkach kapitałowych” z dnia 10.01.2006 r. z późniejszymi zmianami i uzupełnieniami.
Osobliwości utworzenia i funkcjonowania spółki z udziałem zagranicznym, związane z obecnością w ich kapitale zakładowym kapitału zagranicznego, ustanowione są przez Kodeks Inwestycyjny Republiki Białoruś z dnia 22.06.2001 r. z późniejszymi zmianami i uzupełnieniami.
Rejestracja państwowa handlowych osób prawnych z udziałem zagranicznym
Podmiot z udziałem zagranicznym nabywa prawa osoby prawnej od dnia rejestracji państwowej.
Od 1 lutego 2009r. w Republice Białoruś została wprowadzona zgłoszeniowa zasada rejestracji (za wyjątkiem rejestracji banków i niebankowych kredytowo-finansowych organizacji).
Rejestracja państwowa dokonywana jest w dniu złożenia wszystkich dokumentów, niezbędnych dla jej przeprowadzenia. Organami dokonującymi rejestrację państwową organizacji z inwestycjami zagranicznymi są obwodowe komitety wykonawcze i Miński miejski komitet wykonawczy (za wyjątkiem banków, niebankowych kredytowo-finansowych organizacji, firm ubezpieczeniowych i brokerów ubezpieczeniowych, organizacji komercyjnych z inwestycjami zagranicznymi w wolnych strefach ekonomicznych).
Świadectwo rejestracji państwowej jest wydawane nie później niż następnego dnia roboczego, po dniu złożenia dokumentów na rejestracje państwową.
Osobliwości udziału w j.v. osób prawnych i fizycznych
Udziałowcami j.v. ze strony białoruskiej mogą być zarówno podmioty niepaństwowe, jak i osoby prawne, stworzone na podstawie własności państwowej.
Unitarne przedsiębiorstwo państwowe w celu udziału w j.v. musi otrzymać zgodę ministerstwa, komitetu państwowego lub innego organu państwowego, w kompetencjach którego leży taka zgoda. W przypadku, gdy przedsiębiorstwo państwowe w postaci wkładu do kapitału założycielskiego j.v. planuje wnieść budynki, obiekty budowlane lub nieukończone budowle, to w tym celu należy uzyskać zgodę odpowiedniego zarządzającego organu państwowego i Rady Ministrów Republiki Białoruś (w przypadku własności szczebla centralnego) lub odpowiedniego organu władz lokalnych (w przypadku własności komunalnej). Oprócz tego, jeśli wartość majątku, wnoszonego przez unitarną spółkę państwową do kapitału zakładowego j.v. przewyższa 10.000 ustanowionych w Republice Białoruś kwot bazowych [1], co stanowi zgodnie z kursem Narodowego Banku Republiki Białoruś około 126.000 USD, koniecznym jest otrzymanie decyzji Prezydenta Republiki Białoruś (w przypadku własności szczebla centralnego) lub odpowiedniego organu władz lokalnych (w przypadku własności komunalnej).
Mając do czynienia ze spółką państwową jako udziałowcem j.v., należy mieć na uwadze możliwość późniejszej jej prywatyzacji. Jednakże nie ustanowiono żadnych ograniczeń prawnych co do udziału w j.v. spółek państwowych w związku z procesem ich prywatyzacji.
Udziałowcami j.v. ze strony białoruskiej mogą być nie tylko osoby prawne, ale i fizyczne. Należy zaznaczyć, iż według prawa Republiki Białoruś jest niedopuszczalnym zajęcie się działalnością związaną z przedsiębiorczością (w tym również w postaci udziału w j.v.) osób będących na stanowiskach rządowych, w komitetach wykonawczych miejscowych rad narodowych deputatów, w prokuraturze, sądach, kierowników, ich zastępców i głównych specjalistów przedsiębiorstw państwowych, zakładów i organizacji.
Inwestorami zagranicznymi mogą być państwa zagraniczne i ich jednostki administracyjno-terytorialne, organizacje międzynarodowe, zagraniczne osoby prawne i fizyczne, jak również obywatele Republiki Białoruś i osoby nie posiadające obywatelstwa, na stałe mieszkający poza granicami Republiki Białoruś.
Odpowiedzialność udziałowców wynikająca z obowiązków j.v. i sp. z.
Odpowiedzialność udziałowców wynikająca z obowiązków osoby prawnej z udziałem zagranicznym określana jest przede wszystkim przez formę organizacyjno-prawną, w jakiej ją utworzono (spółka unitarna, sp. z o.o., S.A., sp. z uzup. odp.). Kodeks Cywilny Republiki Białoruś z 07.12.1998 r. wprowadził przepis, mówiący o tym, kiedy nałożenie odpowiedzialności nie zależy od formy organizacyjno-prawnej osoby prawnej z udziałem zagranicznym:
- jeśli upadłość (bankructwo) finansowa spółki spowodowana jest przez udziałowców, właścicieli majątku spółki lub inne osoby, które mają prawo wydawać wiążące polecenia wobec tej spółki lub w innej formie mają możliwość określania jej działania. Na takie osoby w przypadku niewystarczającej ilości majątku spółki może zostać nałożona subsydiarna odpowiedzialność wynikającą z jej obowiązków.
Wkłady do kapitału zakładowego osoby prawnej z udziałem zagranicznym
Zgodnie z Kodeksem Inwestycyjnym minimalna wysokość inwestycji zagranicznych w j.v. lub sp. z. określana jest w wysokości, ekwiwalentnej 20 tys. USD. Przy czym cały kapitał zakładowy powinien być zgłoszony w USD, a w przypadku utworzenia handlowej osoby prawnej z udziałem zagranicznym w formie spółki akcyjnej lub z wykorzystaniem majątku Republiki Białoruś – również i w jednostkach pieniężnych Republiki Białoruś.
Zgłoszony w dokumentach założycielskich kapitał zakładowy spółki z udziałem zagranicznym powinien być ukształtowany nie mniej niż w 50% w ciągu pierwszego roku od dnia państwowej rejestracji tej spółki poprzez wniesienie przez każdego z udziałowców nie mniej niż 50% swojego udziału, a w pełnej wysokości – w ciągu dwóch lat od dnia rejestracji. Wyjątek stanowią osoby prawne, tworzone w formie otwartych spółek akcyjnych, których kapitał zakładowy powinien być ukształtowany w pełnej wysokości do rejestracji państwowej takich osób prawnych.
Osoba prawna z udziałem zagranicznym (za wyjątkiem tworzonej w formie otwartej spółki akcyjnej) przedkłada organowi rejestracyjnemu pisemne potwierdzenie faktu ukształtowania kapitału zakładowego w ustalonej wysokości nie później niż 30 dni od dnia upłynięcia odpowiedniego okresu. Pisemnym potwierdzeniem faktu ukształtowania kapitału zakładowego jest odpowiednia opinia audytorska. W wyjątkowych przypadkach ustanowione terminy kształtowania kapitału zakładowego mogą być zwiększone za zgodą Rady Ministrów Republiki Białoruś lub upoważnionego przez nią centralnego organu władz rządowych.
Wkłady do kapitału zakładowego osoby prawnej z udziałem zagranicznym (j.v. lub sp. z.) mogą być wnoszone w postaci gotówki bądź też w innej formie.
W razie konieczności przeliczenia wkładów stosuje się oficjalny kurs rubla białoruskiego w stosunku do odpowiedniej waluty zagranicznej na dzień podpisania umowy o utworzeniu osoby prawnej z udziałem zagranicznym i (lub) zatwierdzenia statutu.
W przypadku gdy założyciel (udziałowiec) j.v. lub sp. z. wnosi wkład do kapitału zakładowego w jednostkach pieniężnych Republiki Białoruś lub w walucie obcej zobowiązany on jest brać pod uwagę odpowiednią różnicę pomiędzy oficjalnymi kursami rubla białoruskiego do dolara amerykańskiego lub różnicę pomiędzy kursami wzajemnymi odpowiedniej waluty zagranicznej do dolara amerykańskiego, liczonymi na podstawie oficjalnego kursu Narodowego Banku Republiki Białoruś na dzień podpisania umowy o utworzeniu osoby prawnej z udziałem zagranicznym i (lub) zatwierdzenia jej statutu i na dzień faktycznego wniesienia wkładu. W przypadku podjęcia decyzji o podwyższeniu kapitału zakładowego lub decyzji o uzyskaniu przez osobę prawną statusu handlowej osoby prawnej z udziałem zagranicznym założyciel (udziałowiec) tej osoby prawnej zobowiązany jest przy wniesieniu wkładów w oficjalnej jednostce pieniężnej Republiki Białoruś lub w walucie zagranicznej uwzględnić odpowiednią różnicę pomiędzy kursami oficjalnymi rubla białoruskiego do dolara amerykańskiego lub różnicę pomiędzy wzajemnymi kursami odpowiedniej waluty zagranicznej do dolara amerykańskiego, liczonymi na podstawie oficjalnego kursu Narodowego Banku Republiki Białoruś na dzień podjęcia takiej decyzji i na dzień faktycznego wniesienia wkładu. Powstająca przy tym różnica zaliczana jest do kapitału rezerwowego handlowej osoby prawnej z udziałem zagranicznym.
Wkład niepieniężny inwestora zagranicznego powinien być wwieziony z obcego państwa lub nabyty w Republice Białoruś za swobodnie wymienialną walutę obcą lub jednostki pieniężne Republiki Białoruś, jeśli zostały one uzyskane z należącego się inwestorowi zysku z działalności utworzonej z jego udziałem spółki z udziałem zagranicznym, z legalnej działalności handlowej lub drogą wymiany waluty wymienialnej w bankach Republiki Białoruś. Wkłady niepieniężne oceniane są na dzień ich przyjęcia do bilansu handlowej osoby prawnej z inwestycjami zagranicznymi.
Wkłady niepieniężne założycieli (udziałowców) j.v./s.z. podlegają obowiązkowej ocenie, przeprowadzonej zgodnie z Dekretem Prezydenta Republiki Białoruś „O szacunkowej działalności w Republice Białoruś” z dnia 13.10.2006r. Nr
Majątek, wwożony przez udziałowca zagranicznego w celu wniesienia do kapitału zakładowego spółki z udziałem zagranicznym według ogólnej zasady nie jest zwolniony z opłaty cła i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
Jednak, przy przestrzeganiu określonych warunków możliwy jest ulgowy wwóz urządzeń technicznych (części do nich stanowiących komplet) w postaci wkładu do funduszu statutowego ze zwolnieniem od zapłaty wwozowych opłat celnych oraz podatku VAT. Takimi warunkami między innymi są:
- lokalizacja organizacji komercyjnej z inwestycjami zagranicznymi na terytorium Republiki Białoruś w miejscowości z liczbą ludności do 50 tys. osób, włączonej do odpowiedniej listy miejscowości,
- realizacja działalności gospodarczej w takiej miejscowości, lokalizacja w takiej miejscowości środków trwałych i pracowników organizacji komercyjnej z inwestycjami zagranicznymi,realizacja działalności gospodarczej, która mieści się w pojęciu „produkcja własna towarów (prac, usług)”, co jest potwierdzone specjalnym certyfikatem, wydawanym przez Białoruską Izbę Handlowo-Przemysłową.
REGULACJA DEWIZOWA
Podstawą prawa dewizowego jest Ustawa Republiki Białoruś „O regulacjach dewizowych i kontroli dewizowej” z dnia 22.07.2003 r.
J.v. lub sp. z. są rezydentami Republiki Białoruś z punktu widzenia prawa dewizowego. Termin „rezydent” oznacza każdą osobę fizyczną niezależnie od przynależności narodowej, stale zamieszkującą na obszarze Republiki Białoruś, a także osobę prawną, zarejestrowaną w Republice Białoruś, włącznie z osobami prawnymi z udziałem zagranicznym.
Ogólna zasada, dotycząca rezydentów, jest następująca: rozliczenia między rezydentami dokonywane są tylko w rublach białoruskich. Korzystanie z waluty obcej między rezydentami dopuszczalne jest w bardzo ograniczonym zakresie w przypadkach przewidzianych prawem.
Zgodnie z Zasadami przeprowadzania operacji walutowych zatwierdzonymi przez Narodowy Bank Republiki Białoruś (postanowienie Zarządu z dnia 30.04.2004 r. Nr 72) wszystkich rozliczeń między rezydentami i nierezydentami dokonuje się w walucie obcej, rozliczenia w rublach białoruskich są dokonywane, jeśli jest to przewidziane przez umowy międzynarodowe o wykorzystywaniu w rozliczeniach walut narodowych, a także w innych przypadkach, przewidzianych przez prawo Republki Białoruś.
Dlatego, jeśli klientami j.v. (sp. z.) będą rezydenci, rozliczenia realizowane są w rublach, jeśli zaś klientami j.v. (sp. z.) będą nierezydenci, to rozliczenia będą dokonywane głównie w walucie obcej.
Rachunek dewizowy osoby prawnej z udziałem zagranicznym
Osoba prawna zarejestrowana w Białorusi jako j.v. lub sp. z., będąca rezydentem, zobowiązana jest przechowywać swoje dewizy w banku, który ma koncesję Narodowego Banku na dokonywanie operacji w walucie obcej na obszarze Republiki Białoruś (uprawniony bank).
Dla spółek białoruskich, w tym również j.v i sp. z., nie ustanowiono żadnych ograniczeń przy otwieraniu rachunków dewizowych w bankach miejscowych. W celu otwarcia bieżącego (rozliczeniowego) rachunku j.v. lub sp. z. powinny przedstawić bankowi szereg dokumentów, w tym również dokumenty potwierdzające ich rejestrację jako osoby prawnej.
Zgodnie z Instrukcją o porządku otwarcia i zamknięcia rachunków bankowych przez banki i niebankowe kredytowo-finansowe organizacje, zatwierdzoną Postanowieniem Zarządu Banku Narodowego Republiki Białoruś z dnia 20.06.2007 r., spółka białoruska, w tym również j.v. i sp. z., według ogólnej zasady ma prawo otworzyć niezbędną ilość rachunków bankowych, w tym również bieżących, tak w rublach białoruskich, jak i w walutach obcych.
Zakup waluty
Rezydenci Republiki Białoruś nabywają walutę obcą (na celowe wykorzystanie) poprzez uprawnione banki (wg kursu giełdowego, ustalanego w wyniku aukcji) na sesjach handlowych OAO „Białoruska Giełda Walutowo – Kapitałowa”, a także na rynku pozagiełdowym (zgodnie z kursem umownym).
Obowiązkowa sprzedaż waluty
Ukazem Prezydenta Republiki Białoruś z dnia 19.07.2006 r. Nr 452 „O obowiązkowej sprzedaży waluty” przewidziano obowiązkową sprzedaż 30% waluty zagranicznej, wpływającej poprzez transakcje, zakładające odpłatne przekazanie towarów,
Nie podlega sprzedaży obowiązkowej waluta obca, wpływająca w postaci wkładu do kapitału zakładowego spółki z udziałem zagranicznym, o ile taka transakcja nie odnosi się do transakcji wymagających obowiązkowej sprzedaży waluty.
Przelew zysku
Kodeks Inwestycyjny gwarantuje inwestorom zagranicznym, co następuje:
Inwestor zagraniczny ma prawo samodzielnie dysponować zyskiem (dochodem), uzyskanym w wyniku prowadzenia działalności inwestycyjnej, w tym dokonywać reinwestowania na obszarze Republiki Białoruś zgodnie z aktami prawnymi Republiki Białoruś. Jako reinwestowanie rozumie się wniesienie przez inwestora zysku (dochodu) w obiekty działalności inwestycyjnej na obszarze republiki Białoruś, uzyskanego już przez niego w wyniku takiej działalności.
Inwestor zagraniczny po uiszczeniu niezbędnych podatków i opłat ustanowionych przez akty prawne Republiki Białoruś ma prawo bez przeszkód przelać poza granice Republiki Białoruś zysk (dochód), uzyskany na obszarze Republiki Białoruś w wyniku prowadzenia działalności inwestycyjnej, a także zysk z pełnej lub częściowej sprzedaży majątku inwestycyjnego przy zamykaniu działalności inwestycyjnej.
Dywidendy, otrzymane z uczestnictwa w spółce z udziałem zagranicznym są obłożone podatkiem od dochodu spółek zagranicznych w wysokości 15% lub podatkiem dochodowym według stawki 15%, jeśli
OPODATKOWANIE
Prawo podatkowe, obowiązujące na obszarze Republiki Białoruś, ustanawia następujące rodzaje i stawki podatków i opłat obowiązkowych, uiszczanych przez spółki z udziałem zagranicznym:
- obowiązkowe wpłaty do budżetu, naliczane od przychodu spółki:
a) opłata na państwowy fundusz pomocy producentom rolnym, spożywczym i nauki agrarnej.
Stawka podatku w 2009r. – 1%.
- podatek VAT
Podstawowy akt prawny to Ustawa Republiki Białoruś „O podatku VAT” z 19.12.1991r. (ze zmianami i uzupełnieniami).
Podstawą opodatkowania tym podatkiem są obroty wynikające ze sprzedaży towarów (prac, usług) oraz praw majątkowych na obszarze Republiki Białoruś, jak również towary, wwożone na obszar celny Republiki Białoruś.
Stawka podatku – 18 % w niektórych przypadkach: 0%; 0,5%; 10%; 9,09% lub 15,25%,24%.
- podatek dochodowy
Podstawowy akt prawny to Ustawa Republiki Białoruś „O podatkach od dochodu i zysku spółek i organizacji” z 22.12.1991r. (ze zmianami i uzupełnieniami).
Stawka podatku – 24 %
- akcyza
Podstawowym aktem normatywnym jest Ustawa Republiki Białoruś „O akcyzie” z 19.12.1991 r. (ze zmianami i uzupełnieniami).
Akcyza ustanowiona jest na spirytus i wyroby spirytusowe, tytoń, wyroby alkoholowe i piwo, benzynę i olej napędowy, oleje dla silników diesla i (lub) gaźnikowych, mikrobusy i samochody osobowe, w tym również i przerobione na ciężarowe, bez znaczenia jaka jest pojemności silnika, z wyłączeniem samochodów osobowych, przeznaczonych do profilaktyki i rehabilitacji inwalidów.
- podatek gruntowy
Podstawowy akt prawny to Ustawa Republiki Białoruś „O płatnościach za ziemię” z 18.12.1991 r. z późniejszymi zmianami i uzupełnieniami.
Opłata gruntowa pobierana jest w formie podatku gruntowego lub opłaty dzierżawnej.
- podatek od nieruchomości
Podstawowy akt normatywny – Ustawa Republiki Białoruś „O podatku od nieruchomości” z 23.12.1991r. ze zmianami.
Stawka podatku – 1 % rocznie, a odnośnie niektórych obiektów ponadnormatywnego budownictwa – 2 % rocznie. Podatkiem obciąża się wartość budynków i budowli, w tym również niezakonczonej budowy, będących własnością lub znajdujących się w posiadaniu j.v./sp.z.
- opłaty obowiązkowe, naliczane na fundusz pracy j.v. (s.z.)
a) fundusz ubezpieczenia społecznego – 34%
GWARANCJE DLA INWESTORÓW ZAGRANICZNYCH
System prawny inwestycji zagranicznych
Kodeks Inwestycyjny stanowi, że system prawny inwestycji zagranicznych na obszarze Republiki Białoruś, warunki działalności inwestorów zagranicznych i tworzonych z ich udziałem spółek nie mogą być mniej korzystne, niż odpowiednie prawo dotyczące majątku i praw majątkowych, a także niż warunki działalności inwestycyjnej osób prawnych i fizycznych Republiki Białoruś, oprócz przypadków, przewidzianych przez Kodeks.
Gwarancje związane z przymusowym wywłaszczeniem
Państwo gwarantuje ochronę inwestycji zgodnie z aktami prawnymi Republiki Białoruś.
Inwestycje zagraniczne na obszarze Republiki Białoruś nie mogą być znacjonalizowane, zarekwirowane, skonfiskowane, przymusowo odkupione lub odebrane albo zastąpione środkami ekwiwalentnymi prowadzącymi do działań podobnych w skutkach. Nacjonalizacja bądź zarekwirowanie możliwe jest tylko za terminową i pełną kompensacją wartości znacjonalizowanego lub zarekwirowanego majątku inwestycyjnego i innych strat, powstałych poprzez nacjonalizację lub zarekwirowanie.
Kompensacja wartości znacjonalizowanego lub zarekwirowanego majątku inwestycyjnego pow
Gwarancje związane z działaniami bezprawnymi organów państwowych i osób zajmujących stanowiska państwowe.
Zgodnie z Kodeksem Inwestycyjnym interwencja organów państwowych i osób zajmujących stanowiska państwowe, organów jednostek administracyjno – terytorialnych lub osób zajmujących stanowiska w tych organach i akty organów państwowych Republiki Białoruś lub organów jednostek administracyjno – terytorialnych Republiki Białoruś, naruszające prawa inwestora i (lub) powodujące u niego straty lub inne szkody, mogą być zaskarżone do sądu. Powstała szkoda, w tym straty, podlegają kompensacji na mocy decyzji sądu.
Firma prawnicza "Własowa, Mikhel i Partnerzy" Sp. z o.o.
