Ustawodawstwo Republiki Białoruś, oprócz zwykłej procedury egzekwowania wierzytelności na podstawie wniosku, złożonego do sądu gospodarczego, która w przypadku podmiotów zagranicznyсh może trwać do siedmiu miesięcy – przewiduje uproszczoną procedurę postępowania – postępowanie nakazowe.
Przewagą postępowania nakazowego są znacznie krótsze terminy rozpatrywania spraw (do 20 dni od daty wpłynięcia wniosku o wszczęcie postępowania nakazowego), niskie stawki opłaty administracyjnej (50-85 USD) oraz przeprowadzenie postępowania w trybie bez rozprawy i zaproszenia stron.
Zgodnie z Artykułem 220 Kodeksu postępowania gospodarczego Republiki Białoruś (dalej – KPG RB), wszczęcie postępowania nakazowego jest możliwe w przypadku następujących roszczeń:
- w oparciu o dokumenty, przedstawione przez komornika, potwierdzające zobowiązania majątkowe dłużnika, które są przez niego uznawane, jednak nie są wykonywane;
- mających za podstawę notarialnie poświadczone transakcje;
- roszczeń, dotyczących ściągnięcia z dłużnika wierzytelności z tytułu podatków, opłat (cła);
- innych roszczeń, przewidzianych w wyżej wymienionym artykule, KPG RB lub w innych aktach ustawodawczych.
Należy zaznaczyć, że wykaz, przedstawiony w artykule 220 KPG RB, nie jest zamknięty.
Obecnie największa ilość spraw, rozpatrywanych w sądach gospodarczych w trybie postępowania nakazowego, bazuje na dokumentach, przedstawionych przez komornika, potwierdzających zobowiązania majątkowe dłużnika, które są przez niego uznawane, jednak nie są wykonywane.
W celu wszczęcia postępowania nakazowego komornik lub jego przedstawiciel składa do sądu gospodarczego podpisany wniosek o wszczęcie postępowania nakazowego, który zawiera:
- nazwę sądu gospodarczego, do którego składa się wniosek;
- pełne imiona i nazwiska (nazwy) komornika i dłużnika, ich adresy pocztowe;
- roszczenia komornika z przywołaniem normy ustawodawczej;
- podstawę roszczeń i dowody, potwierdzające zasadność roszczenia;
- rozliczenie kwoty do wyegzekwowania;
- wykaz załączonych dokumentów.
Komornik lub jego przedstawiciel przed złożeniem do sądu gospodarczego wniosku o wszczęcie postępowania nakazowego są zobowiązani wysłać dłużnikowi kopię wniosku oraz kopie dokumentów, załączonych do niego i wysłanych do sądu gospodarczego, i dołączyć do wniosku o wszczęcie postępowania nakazowego dowodów wysyłki kopii dłużnikowi.
W ciągu pięciu dni od przyjęcia wniosku o wszczęcie postępowania nakazowego sąd gospodarczy wydaje orzeczenie o wszczęciu postępowania nakazowego. Orzeczenie jest kierowane do komornika i dłużnika z pouczeniem tego ostatniego o przysługującym mu prawie do odwołania się od wniosku komornika w ciągu trzech dni od daty wręczenia mu kopii wniosku o wszczęcie postępowania nakazowego.
Sprzeciw dłużnika powinien być wyrażony w formie odwołania od wszczęcia postępowania nakazowego z załączeniem do niego dokumentów, potwierdzających sprzeciw wobec roszczeń komornika. Odwołanie w formie pisemnej powinno być skierowane do sądu gospodarczego, który rozpatruje sprawę. Za podstawę swojego sprzeciwu wobec roszczeń, dłużnik w szczególności może wskazać zawyżenie przedstawionych sum podatków, grzywny, sankcji ekonomicznych, niezgodność sporządzonej inwentaryzacji majątku zajętego przez komornika z obowiązującym ustawodawstwem, niedotrzymanie przez komornika terminów sądowych wniosku, wykonanie przez dłużnika swojego obowiązku przed komornikiem dobrowolnie itp.
Sąd może odmówić zaspokojenia roszczeń dotyczących zwrotu długu z następujących powodów formalnych:
posiadanie pisemnych sprzeciwów dłużnika przeciwko zgłoszonym roszczeniom komornika, co jest wystarczającą podstawą dla odmowy przez sąd gospodarczy wydania orzeczenia o nakazie sądowym. (W związku z tym polecamy, przy zamiarze skorzystania z postępowania nakazowego, by wziąć pod uwagę stanowisko dłużnika wobec powstałego zadłużenia, ponieważ jego sprzeciw wobec roszczeń spowoduje odmowę wydania nakazu sądowego.)
wykazanie przez sąd faktu niewręczenia dłużnikowi orzeczenia o wszczęciu postępowania nakazowego i zwrot go przez organ pocztowy z adnotacją nieobecności dłużnika pod wskazanym adresem. (Dlatego przy złożeniu wniosku do sądu gospodarczego należy zwrócić szczególną uwagę na prawidłowość wskazywania faktycznego miejsca pobytu dłużnika.)
O odmowie wydania nakazu sądowego sąd gospodarczy wydaje orzeczenie, które jest kierowane do komornika nie późnej niż w ciągu pięciu dni od daty jego wydania.
Orzeczenie sądu gospodarczego o odmowie wydania nakazu sądowego może być zaskarżone w trybie wskazanym w KPG RB, co nie wyklucza możliwości wniesienia przez komornika pozwu dotyczącego tego samego roszczenia.
Nieprzedstawienie przez dłużnika we wskazanym terminie odwołania od wniosku o wszczęcie postępowania nakazowego, a także jego zgoda na piśmie z wykazanym roszczeniem stanowią podstawę do wydania przez sąd gospodarczy orzeczenia o nakazie sadowym.
Orzeczenie sądu gospodarczego o nakazie sadowym stanowi tytuł wykonawczy i jest realizowane w trybie ustalonym do wykonania wyroków sądowych.
Informacja przygotowana przez firmę prawniczą “Własowa, Mikhel i Partnery”, Białoruś, Mińsk, www.vmp.by
