Do realizacji celu została powołana specjalna grupa robocza złożona z członków rządu i Banku Narodowego, której zadaniem jest wypracowanie specjalistycznych metod, nakierowanych na zmiany klimatu inwestycyjnego. Już uchwalono szereg aktów ustawodawczych, wprowadzających poważne zamiany w białoruskim systemie gospodarczym i czyniących go bardziej atrakcyjnym dla inwestorów zagranicznych. W najbliższych planach Rządu jest reformacja systemu podatkowego i kształtowania cen, zniesienie moratorium na sprzedaż akcji, nabytych przez obywateli Białorusi w procesie prywatyzacji, wzmocnienie gwarancji dla inwestorów zagranicznych. Jest oczywiste, że dla inwestorów zagranicznych są otwierane nowe możliwości inwestowania w gospodarkę republiki. O polepszeniu sytuacji i wzroście gospodarczym na Białorusi w 2008 roku wypowiedział się także dyrektor oddziału Ukrainy, Białorusi i Mołdawii Banku Światowego Poi Berminghem podczas przeprowadzonej l lutego bieżącego roku konferencji.
Koniec złotej akcji
Dekretem prezydenta Białorusi nr 144 od 4 marca 2008 r. została zniesiona tzw. „złota akcja". „Złotą akcja" przyznawała państwu szczególne prawo interweniowania w zarządzanie spółkami gospodarczymi bez względu na formę własności. Trzeba zaznaczyć, że „złota akcja" w ciągu 11 lat jej istnienia była wykorzystywana przez państwo rzadko, niewięcej niż 20 razy i nigdy nie była wykorzystywana w stosunku do przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego, Jednak sam fakt istnienia „złotej akcji" był postrzegany przez inwestorów zagranicznych jako negatywny czynnik i psuł inwestycyjny wizerunek Białorusi. Decyzja białoruskiego Rządu o zniesieniu „złotej akcji" została z aprobatą przyjęta przez Bank Światowy, Bank Rekonstrukcji i Rozwoju oraz przez inne międzynarodowe instytucje finansowe.
Można kupić nierentowne przedsiębiorstwo
Od 25 lutego 2008 roku na Białorusi można nabyć nie tylko nierentowne przedsiębiorstwo rolne, lecz także każde inne nierentowne przedsiębiorstwo. Potencjalnym inwestorom przyznaje się możliwość zakupu nierentownego przedsiębiorstwa jako kompleksu majątkowego, jednocześnie z prawem zawarcia umowy dzierżawy gruntu, na którym jest położone przedsiębiorstwo. Sprzedaż odbywa się w formie przetargu, z obowiązkiem przedstawienia przez kupującego projektu inwestycyjnego, który przeszedł ekspertyzę państwową. Cena początkowa sprzedawanego przedsiębiorstwa jest ustalana w wysokości 20% jego wartości szacunkowej na dzień l stycznia bieżącego roku. Zapłata wartości może być rozłożona na raty na 6 lat, bez indeksacji płatności. W przypadku gdy szacunkowa wartość przedsiębiorstwa równa jest zeru, wtedy wartość takiego przedsiębiorstwa wyniesie około 20 dolarów. Na inwestora, który dokonał zakupu nierentownego przedsiębiorstwa, jest nakładany szereg zobowiązań. Najbardziej istotny z nich jest obowiązek zwrotu zadłużenia nierentownego przedsiębiorstwa z zakresu obowiązkowych płatności do budżetu. Jednocześnie inwestor może uzyskać możliwość prolongaty i rozłożenia na raty w zakresie zwrotu posiadanych zadłużeń od 6 miesięcy do 3 lat. Inne zobowiązania dotyczą utrzymania istniejących i utworzenia dodatkowych miejsc pracy.
Łatwiej działać na prowincji
Lokalizowanie biznesu w mniejszych miastach Białorusi staje się coraz bardziej atrakcyjne. Utworzone po 1 kwietnia 2008 roku przedsiębiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego w białoruskich miastach z liczbą mieszkańców do 50 tysięcy osób (Rząd zatwierdził wykaz takich miast) będą korzystały z wielu preferencji podatkowych i innych. Najbardziej istotne z nich to zwolnienie na okres 5 lat od uiszczania podatku od zysku, podatku rolnego i podatków lokalnych. W przypadku tworzenia kapitału zakładowego przedsiębiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego poprzez sprzęt technologiczny, podczas jego wwozu na terytorium RB takie przedsiębiorstwo jest zwolnione z zapłaty cła i wwozowego podatku od wartości dodanej. Z ulg podatkowych i innych przedsiębiorstwa będą mogły korzystać pod warunkiem, że ich miejsce lokalizacji i działalność będzie realizowana w takich miastach i przez co najmniej 8 lat, włącznie z 5-let-nim okresem zwolnienia od podatków. Oprócz tego niezbędne jest utworzenie podanego (uchwalonego) kapitału zakładowego przedsiębiorstwa w ciągu 2 lat od dnia dokonania rejestracji urzędowej. Istotne z punktu widzenia ochrony inwestycji jest ogłoszone moratorium na stosowanie nowego prawa, przyjętego na okres 5 lat, jeżeli pogarsza ono sytuację prawną przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego. Przedsiębiorstwa położone w mniejszych miastach i wytwarzające własną produkcję, będą korzystały także z szeregu preferencji handlowych w procesie realizacji działalności gospodarczej.
Park Wysokich Technologii - Narodowa Dolina Silikonowa
Dla inwestorów zagranicznych bardzo atrakcyjne mogą być warunki stworzone w Parku Wysokich Technologii. Park został stworzony w 2005 roku na mocy szczególnego dekretu prezydenta i stanowi część terytorium Republiki Białorusi o powierzchni łącznej 50 hektarów, ze specjalnym systemem prawnym obowiązującym 15 lat. Rezydentami Parku mogą być osoby prawne oraz indywidualni przedsiębiorcy Republiki Białorusi, prowadzące lub zamierzające prowadzić działalność w dziedzinie
Z istotnych ulg korzystają też pracownicy rezydentów Parku Wysokich Technologii. Dochody osób fizycznych, uzyskane na podstawie umów o pracę, podlegają obciążeniu podatkiem dochodowym według stawki 9% i do łącznego dochodu rocznego nie są wliczane, a odliczenia do Funduszu Ubezpieczeń Socjalnych należy wnosić tylko od sumy wynagrodzenia, równego wysokości średniego wynagrodzenia miesięcznego pracownika krajowego. Nadwyżka sumy wynagrodzenia jest doliczana bez odliczeń do Funduszu Ubezpieczeń Socjalnych.
Obecnie Park liczy 39 rezydentów, wśród których jest 6 przedsiębiorstw z kapitałem mieszanym i 10 przedsiębiorstw ze 100-procentowym udziałem kapitału zagranicznego.
Uproszczony tryb rejestracji osób prawnych
Począwszy od 2008 roku rejestracja urzędowa osób prawnych na Białorusi jest realizowana w ciągu 5 dni. Rejestracja jest przeprowadzana według zasady „jedno okienko". To oznacza, że organ rejestrujący po dokonaniu rejestracji urzędowej podmiotu gospodarczego w terminie 10 dni wydaje mu dokumenty, potwierdzające wpis do ewidencji w organach podatkowych i funduszach państwowych.
W czasie obecnym Rząd kontynuuje prace nad doskonaleniem ustawodawstwa, których celem jest przejście do zgłoszeniowego trybu tworzenia osób prawnych.
Doskonalenie działalności wolnych stref ekonomicznych
Prezydent Republiki Białorusi podpisał dekret nr 42 obowiązujący od 28 stycznia 2008 roku „O wprowadzeniu zmian i uzupełnień do niektórych dekretów Prezydenta Republiki Białorusi w kwestiach działalności wolnych stref ekonomicznych", który zawiera szereg istotnych postanowień nakierowanych na dalsze doskonalenie działalności WSE, stworzenie sprzyjających warunków do przyciągania krajowych i zagranicznych inwestycji.
W szczególności dekret przewiduje:
- ustanowienie dla rezydentów WSE gwarancji niezmienności w ciągu siedmiu lat specjalnego ulgowego reżimu prawnego;
- ustanowienie od 1 kwietnia 2008 roku w charakterze kryterium do rejestracji przez rezydenta WSE zgodności podanej wielkości inwestycji na realizację projektu inwestycyjnego w sumie ekwiwalentnej co najmniej jednemu milionowi euro;
- doskonalenie trybu rejestracji rezydentów WSE kosztem zredukowania procedur administracyjnych (administracja WSE jest uprawniona do samodzielnego podejmowania decyzji w sprawie rejestracji osób prawnych i indywidualnych przedsiębiorców w charakterze rezydentów WSE);
- okazywanie wspomagania ze strony państwa dla rezydentów WSE, realizujących duże projekty inwestycyjne (powyżej 10 min euro), w finansowaniu budowy i rozwoju obiektów infrastruktury, niezbędnych do realizacji takich projektów;
- zredukowanie procedur dotyczących ustalania wykazu towarów zastępujących importowane, produkowanych przez rezydentów WSE (rezydentowi WSE jest udzielana gwarancja włączenia wytwarzanej przez niego produkcji w ciągu 3 lat do corocznie ustalanego wykazu towarów zastępujących importowane, produkowanych przez rezydentów WSE i dostarczanych na rynek wewnętrzny, w przypadku włączenia takich towarów do wyżej wskazanego wykazu w pierwszym roku);
- uchylenie normy o konieczności przygotowania przez Rząd wykazu towarów, które nie mogą być zlokalizowane w warunkach celnych wolnej strefy celnej, i wykazu produkcji, której umiejscowienie w granicach wolnych stref celnych jest ograniczone lub zakazane;
- zwolnienie rezydentów WSE od podatku od nieruchomości, dotyczącego podstawowych środków (nieukończonych obiektów budowy), położonych na terytorium WSE i środków transportu;
- zwolnienie rezydentów WSE od uiszczenia odliczeń do Funduszu Innowacyjnego, tworzonego przez Ministerstwo Architektury! Budownictwa.
Wolne strefy ekonomiczne, jako instytucja gospodarki rynkowej, zajmują szczególne miejsce w systemie prawnym Białorusi. Szczególna uwaga, którą państwo przywiązuje do doskonalenia ustawodawstwa o WSE, świadczy o tym, że ich rozwój jest jednym z priorytetowych kierunków państwowej polityki inwestycyjnej. Na dzień dzisiejszy na Białorusi funkcjonuje sześć wolnych stref ekonomicznych (w każdym z centrów obwodowych) i każda z nich może zaproponować tak zagranicznemu, jak i krajowemu inwestorowi atrakcyjne warunki do inwestowania na swoim terytorium.
LILIA WŁASOWA
Autorka jest starszym partnerem kancelarii prawnej Ulasowa, Mikhel & Partners w Mińsku.
Rynki Zagraniczne
17 kwietnia 2008 (# 15)
